Aanmelden

BackCover.be

Gepubliceerd in Nieuws

De Vlaamse anti-ggo-coalitie ontleed. Deel II: De FLM, van activist tot BV.

4 februari 2015 Door 
FLM-activisten bestormen de aardappelveldproef in Wetteren, 29 mei 2011. FLM-activisten bestormen de aardappelveldproef in Wetteren, 29 mei 2011. © VIB

Met de gerechtelijke uitspraak rond de aardappelactivisten van Wetteren viel einde vorig jaar het doek over een lang aanslepend proces. Maar wie waren de beklaagden eigenlijk? Waar komt de FLM vandaan? Hoe relevant is de groep, weten de activisten waarover ze spreken en wat willen ze bereiken?

Info

  • Dossier:
    De Vlaamse anti-ggo coalitie ontleed.
    In deze artikelenreeks blikken we terug
    op vier jaar strijd om de publieke opinie
    rond de toekomst van de landbouw.

 

Gentse krakers en anarchisten

De Field Liberation Movement (FLM) is een losse actiegroep en daardoor moeilijk in kaart te brengen. De kern van de FLM situeert zich evenwel in het Gentse milieu van krakers en anarchisten rond de figuur van Steven Desanghere. Dit milieu leverde via haar connecties met Franse krakers (onder meer uit Rijsel), de Climate Justice Movement en groepen zoals het Nederlandse Aseed het voetvolk voor de actie in Wetteren. Zeer dicht bij de FLM staan de 91 mensen die zich op de ‘lijst van vrijwillige verschijners' lieten plaatsen. De groep schurkt zich daarnaast aan tegen de groene partij en netwerkte intensief bij een deel van de traditionele milieubeweging en de Vooruitgroep.

Voor de actie in Wetteren voerden Steven Desanghere, Joke Paret en Marie Smekens hoofdzakelijk het woord. Tijdens en na de veldvernieling namen Barbara Van Dyck en Steven Desanghere het gros van het mediawerk op zich. Ze werden de meest bekende figuren van de FLM. Desanghere is al een twintigtal jaar actief in het Genste milieu van krakers en anarchisten. Hij werkt bij Circusplaneet als stafmedewerker pedagogie en sociaal circus.

Barbara Van Dyck, een dochter van ex-groen kamerlid Leen Laenens, werd als beklaagde van het 'patattenproces' het gezicht van de FLM. Barbara Van Dyck studeerde in 2002 in Gent af als bio-ingenieur met specialisatie bos- en natuurbeheer. Daarna behaalde ze nog een master management en studeerde ze ruimtelijke planning. Ze werkte sinds februari 2010 als onderzoeker aan de KU Leuven, waar ze onderzoek deed naar sociale veranderingen en sociale economie. Barbara Van Dyck verwierf vooral bekendheid na haar ontslag door de rector.

Een gebrek aan gedegen kennis

Hierbij valt meteen op dat deze woordvoerders geen van beide noodzakelijk veel kennis hebben over biotechnologie. Inderdaad kan men zich in een thema vastbijten en door zich erin te verdiepen aardig wat kennis opdoen, maar gentechnologie en genetische modificatie zijn niet van de poes. Als je je wilt opwerpen als woordvoerder van een actiegroep tegen ggo's, kun je dus maar beter goed beslagen het ijs betreden. Dit legt meteen de achilleshiel van de FLM bloot: een gebrek aan gedegen wetenschappelijke kennis.

Steven Desanghere staat hier als politiek wetenschapper en criminoloog het zwakst. Barbara Van Dyck beschikt dan op het eerste gezicht als bio-ingenieur over betere papieren, maar haar specialisatie wijst er eerder op dat ook zij niet breed geschoold is rond gentechnologie. Toch pakt de FLM graag uit met haar titel. Wanneer ze kan uitpakken met de steun van bio-ingenieurs, kan een actiegroep als de FLM haar geloofwaardigheid opkrikken, ook al is het een vrij doorzichtig autoriteitsargument. Zelfs Desanghere durfde het tijdens het symposium 30 Years of Plant Biotechnology aan om zich in een aula bomvol biotechnologen te presenteren als "collega-wetenschapper".

Uitpakken met titels deed de FLM dan ook met haar 'lijst van vrijwillige verschijners' voor het patattenproces. Op deze lijst stonden vijf mensen van wie we weten dat ze het diploma bio-ingenieur bezitten. Dat betekent echter niet dat de hele kwestie gaat over een meningsverschil tussen wetenschappers. De bio-ingenieurs van de FLM specialiseerden zich stuk voor stuk in disciplines als geografie en landshaps- en bosbeheer, dus weg van biotechnologie. Niemand in het kamp van de actieve FLM'ers kan zich daardoor als wetenschapper een autoriteit noemen als het gaat over ggo's. Het is alsof je in verband met de waterleidingen in je huis evenveel belang zou hechten aan de mening van de schrijnwerker als aan die van de loodgieter omdat hij "toch ook iets doet in de bouw".

Zijn er andere wetenschappers die de FLM steunen? Jawel, maar het handjevol academici en professoren op de lijst van 'vrijwillige verschijners' zijn filosoof, socioloog of jurist (met uitzondering van Karin Verelst, een moleculair bioloog die zich 'omschoolde' tot wetenschapsfilosoof). Ook hier geldt dat niemand van deze wetenschappers ooit een paper over genetica, biotechnologie of ggo's in een wetenschappelijk tijdschrift publiceerde, laat staan een peer-reviewed tijdschrift.

De hele Vlaamse anti-ggo-beweging met inbegrip van de ondersteunende academici en organisaties, staat als het op wetenschappelijke kennis aankomt in zijn blootje. Toch worden de medestanders met een academische titel door de FLM steevast als "wetenschappers en professoren" opgevoerd.

Anti-ggo-campagne drijft op angst

De FLM wil niets minder dan een ggo-vrije landbouw. Altijd. Overal. De vernieling van het proefveld in Wetteren was het startmoment van een goed voorbereide campagne met als doel de publieke opinie tegen de ggo-technologie te keren. Het voornaamste campagne-instrument is angst: Ggo's zouden niet veilig zijn, het milieu schaden of de controle over ons voedsel in handen geven van enkele boosaardige bedrijven. De proef met genetisch gemodificeerde aardappelen wordt door de activisten voorgesteld als een grote samenzwering tussen de overheid, publieke instellingen en bedrijven.

Met hun angstcampagne voeren de anti-ggo'ers een voortdurende wedloop tegen de feiten. Telkens wetenschappers de bezwaren van de FLM en hun medestanders weerleggen, brengen deze laatste nieuwe argumenten aan uit de gezondheids-, de milieu- of de antikapitalistische sfeer. Wanneer ook deze geduldig weerlegd zijn, leggen de anti-ggo’ers de eerder weerlegde argumenten opnieuw op tafel waarna het spelletje van voor af aan kan beginnen. Deze tactiek geldt in de Angelsaksische wereld als een 'gish gallop', een verwijzing naar de creationist Duane Gish die zijn tegenstanders tijdens debatten probeerde te overtroeven door meerdere vuurtjes tegelijk aan te steken. Bluste zijn opponent één vuur, dan startte Gish gewoon een ander.

Groen Europarlementslid Bart Staes gooit op deze manier weleens de zaken op een hoopje. Maar vooral FLM'er Steven Desanghere is geoefend in deze methode. Hij past de gish gallop toe op debatten, maar ook bij online discussies en slaagt er goed in om zijn verhalen aan te passen aan de toehoorders. Zijn opponenten — meestal wetenschappers die erg hun best doen om op elke vraag een duidelijk antwoord te geven — zitten daardoor voortdurend in het defensief. Het publiek krijgt de indruk 'dat er iets van aan is', ook al zijn de opgeworpen argumenten elk afzonderlijk vrij eenvoudig weerlegbaar, naast de kwestie of zelfs inhoudsloos.

Wetenschappelijke consensus

Door met vage titels uit te pakken, probeert de FLM te verhullen dat de beweging op het vlak van de wetenschap met lege handen staat en hopen de activisten dat het publiek de indruk krijgt dat 'de wetenschap het niet eens is'. Maar de ggo-gewassen die op dit moment verbouwd worden zijn intussen uitgebreid onderzocht en veilig bevonden door elke grote voedselveiligheidsautoriteit in de VS en in Europa. De wetenschap is het hierover intussen zo eens geraakt dat we kunnen spreken van een wetenschappelijke consensus.

Anti-ggo-activisten grijpen daarom ook naar een brede waaier van argumenten die zich buiten het wetenschappelijk domein bevinden en die hoofdzakelijk inspelen op waarden zoals solidariteit en rechtvaardigheid en op (bijv. antikapitalistische) gevoelens bij de bevolking. Zo voeden ze het wantrouwen bij het publiek, zo wordt en blijft de publieke opinie afkerig tegenover een veilige technologie die heel wat problemen in de landbouw en de voeding kan oplossen.

Anti-ggo'ers maken vervolgens de cirkel rond door uit te pakken met de resultaten van publieksbevragingen zoals de EU-barometer om te bewijzen dat het publiek (na 20 jaar bangmakerij) liever 'neen' zegt tegen ggo's. De Europese landbouw, de consument en het milieu zijn de pineut.

 

Deel III: Hoe de groene partij de Vlaamse ggo's vermoordde.

Beoordeel dit item
(2 stemmen)
Getagged onder

Laat een reactie achter

RSS
LinkeIn
Facebook
Twitter