Aanmelden

BackCover.be

Gepubliceerd in Nieuws

Ecomodernisme: een nieuwe tint groen

31 maart 2016 Door 
Bart Coenen Bart Coenen

In dialoog met de Gentse ecomodernist Bart Coenen

Bart Coenen heeft een verleden bij Agalev en was hoofdredacteur van het Velt-magazine Seizoenen. Hij is de oprichter van BackCover en vertaalde het ecomodernistisch manifest naar het Nederlands (samen met Frank Verhoft).

Info

David De Pue interviewde Bart Coenen voor Frontaal, het magazine van het Gents Milieufront. Een langere versie verscheen op zijn blog. Wat volgt is een synthese van beide.

 

David De Pue: Het ecomodernisme zet sterk in op technologie. Is er daarnaast geen maatschappelijk-economische verandering nodig?

Bart Coenen: "Ecomodernisten staan ook voor maatschappelijke verandering. Als het gaat over ontwikkelingslanden bijvoorbeeld, kiezen de ecomodernisten duidelijk voor ontwikkeling en economische groei. Wil je echte ontwikkeling voor iedereen, dan moet je er mee kunnen leven dat industriële ontwikkeling daarvan een onderdeel zal zijn. We moeten afstappen van het paternalistisch idee dat mensen in het Zuiden wel zonnepanelen mogen installeren, maar geen kernenergie mogen gebruiken om hun fabrieken draaiende te houden."

Gaat het niet eerder over de vraag of wij hier in het Westen wel twee koelkasten per gezin nodig hebben, of twee wagens? Hoeveel is genoeg?

"Er zijn ook veel mensen hier bij ons die graag wat meer zouden willen uitgeven, maar dat niet kunnen omdat ze het financieel moeilijk hebben. De financiële crisis heeft voor veel mensen een negatieve impact gehad. Bij hen moet je niet afkomen met het verhaal dat ze het met minder moeten doen. Dat neemt niet weg dat ik ook kritisch ben voor conspicious consumption, buitensporige consumptie zoals je die weleens ziet bij sportvedetten of andere superrijken."

Onze veel te hoge ecologische voetafdruk geeft toch aan dat we serieus boven onze stand leven?

"Ontkoppeling, waarbij economische ontwikkeling loskomt van milieudruk, zorgt ervoor dat er terug ruimte vrijkomt. Ecomodernisten willen alle mogelijke technologische oplossingen die naar dat doel kunnen leiden omarmen, terwijl klassieke ecologisten a priori bepaalde technologieën uitsluiten.  De oplossingsruimte van traditioneel groen wordt op die manier veel kleiner. Zo laat je een aantal interessante mogelijkheden liggen. Kernenergie is daarvan een goed voorbeeld. Volgens de groenen moeten we ons beperken tot hernieuwbare energie. Door kernenergie opzij te schuiven wordt het veel moeilijker om zonder fossiele energie aan de elektriciteitsvraag te voldoen."

De keuze van de federale regering om de kerncentrales tien jaar langer open te houden zorgt er toch net voor dat de sector van de hernieuwbare energie kansen wordt ontnomen?

"We zitten nu met een stroomoverschot, maar dat zal niet zo blijven. Na 2017 zullen we die stroom wellicht wel nodig hebben, uitgaande van de economische groei en omdat er een aantal andere centrales zullen sluiten. Ik vind de sluiting van steenkoolcentrales een grotere prioriteit. Daarnaast ben ik een koele minnaar van biomassa. Slechts 10% van biomassa bestemd voor energieopwekking kan duurzaam geproduceerd worden."

Je kan daarvoor toch allerlei reststromen gebruiken, bijvoorbeeld van de landbouw?

"Als je dat doet, neem je eigenlijk voeding weg van je land. Ik heb mijn bedenkingen bij het potentieel van biomassa. Daarmee wil ik niet zeggen dat we het onderzoek daarnaar moeten stoppen. Sprekend is het Duitse verhaal. Men produceert daar door de Energiewende wel veel zogenaamde groene stroom, maar een groot deel ervan komt van de verbranding van biomassa en dat vergeet men vaak te vertellen. Het publiek heeft de neiging het aandeel van zonne- en windenergie te overschatten."

Er is toch een studie die aangeeft dat we tegen 2050 in Vlaanderen 100% hernieuwbare energie kunnen halen?

"Men vergeet daar wel bij te zeggen dat het een louter theoretische oefening betrof. Er werd in de studie ook uitgegaan van technologische vooruitgang waarover veel onzekerheid bestaat. Zo werd er verondersteld dat de opslag van energie veel zal verbeteren, maar als we het zonder fossiele brandstoffen willen doen met de middelen en technologieën die we nu al voorhanden hebben, hebben we zeker kernenergie nodig. Het probleem is dat het verhaal van 100% hernieuwbare energie heel aantrekkelijk is, terwijl kernenergie tegen een negatief imago opbokst. De sector van de kernenergie staat voor de taak om de harten en het vertrouwen van de mensen terug te winnen."

De ecomodernisten kiezen resoluut voor intensieve landbouw, maar daar gaan toch heel wat milieuproblemen mee gepaard?

"Het basisidee over landbouw in het ecomodernistisch manifest is dat intensieve landbouw er voor zorgt dat je op een andere plaats de ruimte kan sparen. Als je alles biologisch wil doen, dan zal je wellicht het vlees van je menu moeten schrappen. Ik ben niet tegen vleesmatiging, maar ik zou er absoluut geen punt van willen maken om iedereen te doen overschakelen op het vegetarisme. Onderzoek toont aan dat de biodiversiteit op biobedrijven groter is dan op conventionele landbouwbedrijven, maar de opbrengst ligt er wel een pak lager, waardoor het landgebruik hoger is. Als je kiest voor intensieve landbouw, dan kan je de uitgespaarde grond met rust laten."

"Stadslandbouwprojecten bevorderen de sociale cohesie en hebben een educatieve waarde, maar de stad voeden kunnen ze niet."


"De technologische vooruitgang staat bovendien niet stil, ook niet in de landbouw. Denk maar aan precisielandbouw, waarbij technieken toelaten om net de juiste hoeveelheid bemesting of bestrijdingsmiddel toe te dienen afhankelijk van plant tot plant. In de toekomst zullen daarvoor ook drones worden ingezet. Wie weet waar we staan over tien, vijftien jaar... Dit betekent immers niet dat er overal aan intensieve landbouw moet worden gedaan. Er zijn heel wat interessante landbouwtechnieken die hun oorsprong vonden in de biologische landbouw, de bestrijding van plagen met natuurlijke vijanden bijvoorbeeld. Volgens mij is er een mooie synergie mogelijk tussen biolandbouw en biotechnologie. Mijn droom voor de landbouw van de toekomst is dat de beste technieken van de biolandbouw met die van de intensieve landbouw worden gecombineerd om tot een zo duurzaam mogelijke voedselproductie te komen. Als je als bioboer gebruik kan maken van de beste gewassen, die op zichzelf al resistent zijn tegen bepaalde plagen, dan ga je er toch voor?"

Als we de gronden rond Gent die nu voor intensieve veeteelt worden ingezet zouden omvormen tot land voor korteketenlandbouw, zouden we dan niet aan voldoende voedsel geraken?

"Als je een dictatuur installeert die bepaalt wat de mensen mogen eten en wanneer ze dat mogen eten, dan zou dat heel misschien wel lukken. Ik geloof er niet in. Je kunt theoretisch onderzoeken of je een stad als Gent kunt voeden met de opbrengst van de omliggende velden, maar ik geloof niet dat je het in de praktijk kunt brengen. Ik vind het goed dat er stadslandbouwprojecten bestaan omdat ze tonen hoe beperkt de mogelijkheden ervan zijn. Stadslandbouwprojecten bevorderen de sociale cohesie en hebben een educatieve waarde, maar de stad zullen ze niet kunnen voeden."

Het is toch goed dat mensen dergelijke dromen koesteren?

"Ik heb ook nog dromen, maar ik wil niet meer in de val van de naïviteit trappen. Ik heb in mijn tijd bij de groene beweging veel te veel naïeve mensen gezien. Zo ontmoette ik mensen die me vertelden dat alles wat ze aten van een CSA (community supported agriculture) kwam. Ze vergaten gewoon dat een groot deel van hun voeding uit de supermarkt komt. Denk maar aan chocolade, koffie, bier, brood, etc. Veel projecten rond stadslandbouw gaan enthousiast van start, maar houden er ook snel mee op, omdat het niet winstgevend blijkt te zijn of omdat mensen moeten bekennen dat de fysieke arbeid te zwaar voor hen is."

Dirk Holemans, Gents gemeenteraadslid voor Groen en coördinator van de ecologische denktank Oikos, vermoedt dat ecomodernisten de bestaande machtsverhoudingen in stand willen houden. Hij noemt het ecomodernisme "de schaapsvacht van de big industrie".

"Groenen houden er niet van als anderen een karikatuur van hen maken. Ik vind dat ze zichzelf daar ook niet aan mogen bezondigen. Volgens mij is de reactie van Holemans gewoon een poging om het ecomodernisme te demoniseren. Wij komen op het terrein van de traditionele groenen, we zijn als het ware concurrentie die zo snel mogelijk de kop in gedrukt moet worden. Als het ecomodernisme niet dood kan worden gezwegen, is het plan B om er een karikatuur van te maken. Hoe denken de groenen trouwens de gewenste maatschappelijke verandering te verkrijgen? Geloven ze nog in de revolutie? Als je de doelstellingen pas kan bereiken door de samenleving te ontwrichten, lijkt het me moeilijk daar een draagvlak voor te vinden. Ik sta niet zo negatief tegenover het kapitalisme. Mensen mogen gerust geld verdienen met goede vondsten. Het allerbelangrijkste voor mij is dat het ecomodernisme het humanisme terug verenigt met het ecologisme. Het zet de mens terug centraal, terwijl het donkergroen ecologisme de mens beschouwt als een soort die de natuur alleen maar schade toebrengt."

 

"Iedereen vindt natuur en milieu belangrijk, maar veel mensen haken af als je hen gaat vertellen wat ze wel of niet mogen doen."


Zijn er dan geen mensen bij Groen die daar anders over denken?

"Ik moet hen in ieder geval nog leren kennen. Mensen als Bart Staes en Dirk Holemans zijn ideologische hardliners die fel de partijlijn proberen te bewaken. Zij hebben nog steeds de macht in handen. Ik denk dat die generatie weg moet vooraleer er een nieuwe wind kan waaien. Groen reageert nogal vijandig ten opzichte van het ecomodernisme, en ik vraag me af of dat zo slim is. Iedereen vindt natuur en milieu belangrijk. Veel mensen haken echter wel af als je hen gaat vertellen wat ze al dan niet mogen doen om het milieu te sparen. Daarom vermoed ik dat het ecomodernisme veel meer mensen kan aanspreken dan het traditionele groene gedachtegoed. Groen gaat te veel uit van haar eigen gelijk, waardoor je nooit genoeg mensen meekrijgt om stappen vooruit te zetten. Als je kijkt naar de groene beweging in Vlaanderen, valt op dat de eerste-generatie groenen nog steeds de touwtjes in handen hebben. Zo is Vera Dua (ex-voorzitter Groen) de huidige voorzitter van Bond Beter Leefmilieu."

"Zelf heb ik vijftien jaar gezegd dat ggo's slecht zijn. Dat is lang, maar ik had nog te ruimte om van gedacht te veranderen. Wat als je iemand bent die deze boodschap al meer dan veertig jaar verkondigt? Dan is het toch nog moeilijker om toe te geven dat je op bepaalde gebieden fout was? Het zou neerkomen op zeggen dat je jouw hele leven de verkeerde strijd hebt gevoerd."

Waarom staan de traditionele ecologisten steeds lijnrecht tegenover de ecomodernisten?

"Het debat is inderdaad erg gepolariseerd. Eens je je aansluit bij een milieuvereniging, hel je nogal snel over naar de ene kant. Door zelf uit de 'donkergroene' hoek te stappen heb ik veel mensen ontmoet met een meer pragmatische visie. Een aantal standpunten lijken binnen de groene beweging verboden te zijn. Neem kernenergie. James Hansen, een van de oorspronkelijke klokkenluiders op het gebied van klimaatverandering, is nu een pleitbezorger van kernenergie. Naomi Oreskes, de auteur van Merchants of Doubt, wierp hem na een persconferentie op de klimaatconferentie in Parijs voor de voeten dat hij met zijn pleidooi voor kernenergie een soort van denialist (klimaatontkenner) geworden is. Oreskes ex-communiceert dus als het ware mensen die oprecht bezorgd zijn om klimaatverandering en daarvoor nucleaire energie als deel van de oplossing voor zien, puur omdat ze deze technologie verwerpt."

"Een van de objectieven van Backcover.be is om die discussies, die al langer woeden in de Angelsaksische wereld, naar hier te brengen. Want in Vlaanderen ben je ofwel donkergroen, ofwel niet groen. Dat is jammer. Er moet meer diversiteit mogelijk zijn binnen het ecologisme."

Beoordeel dit item
(4 stemmen)

Reacties   

#1 Bertschollaert 04-04-2016 09:05
heel erg boeiend, het ecomodernisme lijkt een oplossing te bieden voor heel wat moeilijke eco-knopen... Waar ik wel nog mee zit: leidt ecomodernisme naar een versterking van quasi monopolies zoals dat van Electrabel (voor kernenergie) en van Monsanto (GGO-voedsel) of hoeft dat niet per sé?
Melden aan beheerder


Alleen abonnees kunnen commentaren posten. Klik hier om in te loggen.
Nog geen abonnement? Klik hier voor meer info.

RSS
LinkeIn
Facebook
Twitter