Aanmelden

BackCover.be

Gepubliceerd in Opinie

Ecomodernisme, medicijn tegen neergangsdenken

12 oktober 2015 Door 
Ted Nordhaus en Linus Blomqvist presenteerden op 28 september hun visie op uitnodiging van Philippe De Backer (ALDE) in het Europees Parlement. Ted Nordhaus en Linus Blomqvist presenteerden op 28 september hun visie op uitnodiging van Philippe De Backer (ALDE) in het Europees Parlement.

Belgische twintigers en dertigers "geloven niet langer in de vooruitgang van de samenleving, maar in de structurele neergang", zegt socioloog Mark Elchardus o.a. in De Morgen van woensdag 7 oktober. Hij schreef daarover een boek waarvan de titel "Voorbij het Narratief van Neergang" me prompt doet denken aan het pleidooi van ecomodernisten voor een nieuw 'groen' verhaal, want ook het traditionele groene discours heeft nood aan een grondige omkering. De ecomodernisten richten zich met hun pleidooi voor vooruitgang tot het hele politieke veld.

Info

  • Bio:
    Bart Coenen is hoofdredacteur
    van BackCover.be

Ecomodernisten hebben een positieve visie op de toekomst en keren zich tegen het verlammende doemdenken dat maar al te vaak het groene discours overheerst. Technologische innovatie, menselijk vernuft, ambitie en ondernemerschap krijgen bij de ecomodernisten geen pejoratieve bijklank, maar staan centraal binnen de voorgestelde oplossingen. Het hoeft dus niet te verbazen dat hun mening nogal eens indruist tegen die van groene traditionalisten en catastrofisten.

Op 28 september bezochten de ecomodernisten Ted Nordhaus en Linus Blomqvist ons land voor een lezing in het Europees Parlement en een seminarie aan de Gentse universiteit. "Hou je genoeg van de natuur om je eigen vooronderstellingen onder ogen te zien?" riposteerde Ted Nordhaus nadat de plaatselijke Groen-voorzitter hem in Gent uitmaakte voor industry-shill. Traditioneel groen zit duidelijk met de komst van de neo-ecologisten in hun maag. De groene ideoloog Dirk Holemans noemde de ecomodernisten op Twitter meteen "provocerend" en activisten uit zijn entourage deelden al bij voorbaat aan de ingang van de Gentse aula protestfolders uit. Misschien zijn de ecomodernisten met hun pleidooien voor ggo's en kernenergie – om de twee meest in het oog springende te noemen – voor hun donkergroene medemens inderdaad een soort ecologische provo's. Maar dan eerder zoals een blote schouder provocerend is voor een religieus fanaticus, want voor veel meer mensen staat het ecomodernistisch optimisme voor een frisse bries in het ecologisch debat. 

Het toeval wil dat Marc Elchardus als jonge student in Gent actief was bij de 'echte' provo's, een beweging die precies 50 jaar geleden ontstond in Amsterdam en die zich keerde tegen de betutteling van het volk. De provo's konden toen provoceren omdat de burgerij zich in haar bekrompenheid ook gemakkelijk liet provoceren. Dirk Holemans en andere gevestigde groenen vormen in mijn ogen vandaag de burgerij van de milieubeweging. De revolutionairen van gisteren werden de betuttelaars van vandaag. En net zoals de "regenten" van de jaren 1960, weten de ideologen van de Vlaamse groene beweging niet hoe ze moeten omgaan met de ecomodernisten, hun ideologische uitdagers. De donkergroenen zitten comfortabel op de moral highground en zijn daardoor niet geïnteresseerd in een dialoog. Ze reageren fel en "verontwaardigd" wanneer deze ongehoorzame, tegendraadse groenen de groene dogma's rond issues als de-growth, de ecologische voetafdruk of de bruikbaarheid van het idee van ecologische grenzen ter discussie stellen. Ze plegen nog liever een karaktermoord of trachten hun tegenstanders te delegitimeren door hun zogezegde "ware bedoelingen" bloot te leggen.

Op het eerste zicht lijkt dit op een burgeroorlog binnen de milieubeweging, en tot op zekere hoogte klopt dit ook, maar het is slechts een deel van het verhaal. De ecomodernisten richten zich tot het brede publiek en de politiek met thema's die de traditionele groenen als hun terrein beschouwen. Maar de ecomodernisten willen ook in de eerste plaats 'voorbij het narratief van de neergang' rond milieu en ontwikkeling dat het hele maatschappelijk debat doorheen de jaren is gaan overheersen. Ex-Greenpeace topman Patrick Moore schreef vijf jaar geleden al dat een houding die mensen bestempelt als ongewenst net oplossingen in de weg staat: "Misschien is de grootste fout van de meer extreme ecologische retoriek dat ze de neiging heeft om de mens te bestempelen als een soort van ziekte op aarde. In combinatie met doemscenario's zorgt dit ervoor dat vooral jonge mensen de toekomst met weinig hoop tegemoet zien. Niets is meer ondermijnend voor het vinden van oplossingen voor milieuproblemen."

Een continue staat van alarm mondt uit in apathie en een teveel aan doemberichten lijdt tot gevoelens van machteloosheid. Het onderzoek van Elchardus bevestigt dit. De twintigers en dertigers van vandaag groeiden op met een constante stroom van groene apocalyptische boodschappen waardoor volgens het onderzoek van Elchardus 8 op de 10 mensen uit deze generatie nu bang zijn. Je zou voor minder wanneer groene ngo's en partijen je continu bestoken met onheilsberichten waarin ze vaak de feiten aandikken om aandacht te trekken, sympathie voor de 'goede zaak' op te wekken of geld los te peuteren. Groenen deinzen er zelfs niet voor terug om problemen geheel te verzinnen, zoals ze dat bijvoorbeeld deden rond de ggo-technologie.

Groenen laten geen kans liggen om zich te profileren met angstaanjagende boodschappen. Recent grepen groene parlementsleden een Panorama-uitzending rond hormoonverstorende stoffen aan om zich politiek te profileren als een soort ridders die ons zullen bevrijden van ziekmakende chemicaliën. Chemofobie wordt samen met stralingsfobie en andere angsten door de groenen in stand gehouden, gecultiveerd en uitgebuit. Voor alle duidelijkheid: Ik zeg niet dat er geen problemen kunnen zijn met hormoonverstorende stoffen, ik zeg wel dat de overdrijvingen waarmee groenen telkens uitpakken, onnodige angst en paniek veroorzaken. De heisa rond glyfosaat is nog een voorbeeld uit de recente actualiteit. Of neem de eerste zinnen van de tekst waarmee Groen het publiek naar haar klimaatshows wil lokken: "Het klimaat is op hol geslagen. De druk van onze opwarmende planeet is zo hoog dat mens en natuur stilaan op een burn-out afstevenen."


Risico's aandikken, feiten uitvergroten, doom and gloom. De cultuur van de angst is het handelsmerk van Groen en haar geestesgenoten uit het middenveld. In zekere zin hebben de alarmistische groenen het ontstaan van de ecomodernisten hierdoor zelf in de hand gewerkt. Heel wat ondertekenaars van het eerder dit jaar gepubliceerde Ecomodernistisch Manifest hebben hun wortels in de klassieke groene beweging, maar stapten op uit ongenoegen met de gang van zaken. Andere ecomodernisten zijn mensen die altijd al interesse hadden voor milieuthematiek, maar die zich om ideologische of inhoudelijke redenen nooit aansloten bij een bestaande groene organisatie.

Waar bevinden de ecomodernisten zich binnen het politiek spectrum? Donkergroene critici in Vlaanderen hebben geprobeerd de ecomodernisten meteen weg te zetten als neo-liberaal, een scheldwoord in het groenlinkse milieu. Maar de Britse ecomodernist Mark Lynas plaatst het ecomodernisme net centrumlinks, "if anywhere", en ook bij Ted Nordhaus klopt het hart eerder links. Samen met zijn kompaan Michael Shellenberger ziet hij een grote rol voor de staat weggelegd bij de aanpak van de uitdagingen rond milieu en ontwikkeling.

Zijn alle ecomodernisten dan links? Verre van. Toen de Finse ecomodernisten begin September voor het eerst bijeenkwamen, representeerden de deelnemers bijna het volledige Finse politieke spectrum met leden van de rechts-liberale Coalition Party en van links. Wat de aanwezigen bond was een sense of urgency rond de noodzaak van een sterke milieubescherming én teleurstelling in de bestaande milieubeweging. Janne Korhonen, een van de stichters van de Ecomodernist Society of Finland, schrijft op zijn blog dat uit alle gesprekken die hij had naar boven kwam hoe opgelucht de aanwezigen waren dat ze een groepering gevonden hadden waarmee ze het eens konden zijn. Esteban Rossi een Colombiaanse professor Milieu-ethiek noemde het ecomodernisme bij uitbreiding zelfs "Milieubescherming voor iedereen (ecomodernism could very well be environmentalism for everyone)." 

Ook bij ons wekt het ecomodernisme interesse bij mensen met een (zeer) verschillende politieke achtergrond of overtuiging. Politici uit zeer diverse hoek woonden de lezingen van Nordhaus en Blomqvist bij of stuurden feedback. Het event in het Europees Parlement  op 28 september werd gehost door Philippe De Backer, een liberaal Europarlementslid. Reacties op krantenartikels rond het gebeuren kwamen vanuit de Bond Beter Leefmilieu én van VOKA. Dat hoeft niet te verbazen, want vandaag hecht iedereen in meer of mindere mate belang aan het milieu.

Zestig procent van de door Marc Elchardus onderzochte groep bang gemaakte burgers wil een samenleving die sociaaleconomisch links is. De belangrijkste boodschap is dus weggelegd voor de sp.a van John Crombez. Deze partij heeft immers het meest te winnen door zich duidelijk te onderscheiden van de groene doemdenkers en in milieugerelateerde issues opnieuw te kiezen voor modernisme en vooruitgang. Enkele ideeën: Vervang het voorzorgsprincipe (precautionary principle) door het proactionary principle. Berg de groene fantasie van 100% hernieuwbaar op en ga voor een realistische lagekoolstof energiemix mét een plaats voor nieuwe kernenergie. Investeer in onderzoek naar nieuwe nucleaire energie. Stop de angstzaaierij rond ggo's (bedenk dat ook de biologische landbouw gebaat zou zijn bij gewassen die toestaan om het pesticidengebruik te reduceren).

Het ecomodernistisch denkkader is pragmatisch en humanistisch en staat voor een bloeiende mensheid in een blakende natuur. Het ecomodernisme lijkt daarom meer en meer op een 'ecologisme voor de 90%'. Volgens de Amerikaanse liberal en blogger Amy Levy – zij schrijft onder het pseudoniem Ecomodernist Mom – is er nood aan een project dat ook de  "normale" mensen aanspreekt: "Het wordt tijd dat we de onrealistische, dromerige ideeën zoals economische krimp begraven samen met de militante Earth First, anti-menselijke ideeën omdat mensen vooruit willen gaan en groeien, of je dat nu leuk vindt of niet. En gek genoeg zijn mensen meestal pro-mens. Het ecomodernisme is een raamwerk dat op een realistische manier een groter deel van de kiezers kan engageren."

Beoordeel dit item
(4 stemmen)


Alleen abonnees kunnen commentaren posten. Klik hier om in te loggen.
Nog geen abonnement? Klik hier voor meer info.

RSS
LinkeIn
Facebook
Twitter