Aanmelden

BackCover.be

Gepubliceerd in Opinie

Zikavirus: Oplossing zit vast in bureaucratie

30 januari 2016 Door 
Muggen van de soort Aedes aegypti verspreiden niet alleen dengue, maar ook het zika-virus. Muggen van de soort Aedes aegypti verspreiden niet alleen dengue, maar ook het zika-virus. © Agência Brasília (CC BY 2.0 op Flickr)

Ondanks de noodsituatie veroorzaakt door het zika-virus, wordt een middel dat zijn nut al bewezen heeft, tegengehouden door de Braziliaanse bureaucratie. De oplossing maakt gebruik van genetisch gemodificeerde muggen.

Info

  • Bio:
    Mark Lynas adviseert rond de
    inzet van biotechnologie in de
    publieke sector.

Terwijl de zika-epidemie in Noord- en Zuid-Amerika stilaan uitgroeit tot een ware internationale medische noodtoestand, rijst de bezorgdheid dat een effectieve oplossing om muggen te controleren met behulp van genetisch gemodificeerde insecten tegengehouden wordt. De Braziliaanse overheid slaagt er niet in om een technische regel rond de commercialisatie van het bestrijdingsmiddel rond te krijgen. Pas enkele dagen geleden gaf de Braziliaanse minister van Gezondheid toe dat Brazilië het gevecht tegen zika "zwaar aan het verliezen is". Ondertussen werden 220.000 militairen opgeroepen om te helpen met de uitvoering van noodmaatregelen.

De ggo-benadering maakt gebruik van speciaal gekweekte mannelijke muggen die bij het paren met in het wild levende vrouwtjes een aangepast gen doorgeven dat ervoor zorgt dat de nakomelingen sterven vooraleer ze volwassen worden. Mannelijke muggen steken niet en dus is er geen kans dat plaag hierdoor verergert. Het is ook zelfbeperkend omdat alle genetisch gemodificeerde insecten sterven. Zo valt een van de traditionele angsten over gentechnologie weg.

De technologie werd ontwikkeld door de Britse firma Oxitec, die onlangs de resultaten vrijgaf van de wijdverspreide uitzetting van haar ggo-muggen in de Braziliaanse stad Piracicaba, in de staat São Paulo. 5000 mensen werden daar met succes beschermd door een drastische inperking van de populatie van stekende muggen. Het doelinsect, Aedes aegypti, is dezelfde muggensoort die knokkelkoorts (dengue) en de ziekte chikungunya verspreidt. Voor beide ziektes bestaat er nog geen vaccin of geneesmiddel.

Oxitec verkreeg de volledige toestemming voor commerciële toepassing van Braziliës Nationaal Bioveiligheidscomité (CTNBio) in april 2014. Het bedrijf heeft plannen om de productiefaciliteiten voor ggo-muggen uit te breiden om 300.000 mensen in Piracicaba te beschermen. Helaas heeft de Braziliaanse toezichthouder op de openbare gezondheid Anvisa zich nog niet uitgesproken over enkele technische aspecten met betrekking tot het labelen van het product voor marktdoeleinden. Dit houdt een verder gebruik van het middel tegen.

Firma wacht al bijna twee jaar op goedkeuring

Het uitstel zorgt ervoor dat de controle door ggo-muggen niet kan uitgebreid worden tot de andere regio's in het land die momenteel vechten tegen een uitbraak van het zika-virus en andere ziekten die verspreid worden door de muggen zoals knokkelkoorts. De firma wacht ondertussen al 20 maanden op de toestemming van Anvisa. Verloren tijd die gebruikt had kunnen worden om een snelle opschaling te plannen en de huidige crisis aan te pakken.

Glen Slade, hoofd van de afdeling Business Development van Oxitec drukte intussen zijn bezorgdheid uit: "Oxitec onderhoudt sinds mei 2014 regelmatig contact met Anvisa omtrent de commercialisatie van onze oplossing. Al die tijd wachten wij op een definitieve uitspraak van Anvisa."

Het zika-virus verscheen nog maar recent in Brazilië. De eerste gevallen werden in april 2015 gemeld. Het virus wordt in verband gebracht met microcefalie, waarbij baby's geboren worden met een klein hoofd en onderontwikkelde hersenen. Sinds het begin van de uitbraak werd er een piek gemeld van het aantal gevallen van microcefalie, in totaal meer dan 4000 tot nu toe. Functionarissen in Colombia, Ecuador, El Salvador en Jamaica zijn ondertussen zo bezorgd dat ze zwangere vrouwen aanraden niet naar die gebieden te reizen. Sommigen raden zelfs aan om de zwangerschap gewoonweg uit te stellen. Het U.S. Center for Disease Control and Prevention heeft de reisadviezen voor 20 landen in Noord- en Zuid-Amerika aangepast.


Vaccin langetermijnoplossing, maar vraagt tijd

Vreemd genoeg focuste de internationale pers op inspanningen om een vaccin te ontwikkelen en werd de oplossing die genetisch gemodificeerde muggen kunnen bieden grotendeels genegeerd. Een vaccin biedt een mogelijke oplossing op de lange termijn, maar het is ook een oplossing die tijd vraagt, misschien zelfs enkele jaren.

We weten niet of anti-ggo-groepen hier al dan niet een rol in spelen. Ze hebben zich eerder verzet tegen de methode van Oxitec, maar het is niet duidelijk of ze achter de schermen ook effectieve druk hebben uitgeoefend op de Braziliaanse regering om de vrijgave van de ggo-mug te blokkeren. De oppositie houdt zich stil, wat aannemelijk is gezien de ernst van de situatie. Ook heeft de pers in het land zich positief uitgelaten over het eerste Oxitec project in Piracicaba. De meest waarschijnlijke verklaring voor de vertraging bij Anvisa lijkt dus bureaucratische inertie.

Conventionele bestrijding van de Aedes aegypti focust op het vernevelen van insecticiden. Grote hoeveelheden pesticiden worden daardoor in het milieu verspreid, maar vooral binnen in de huizen zelf waar de mug zich overdag verbergt vooraleer 's nachts toe te slaan. Deze methode verliest echter aan effectiviteit omdat muggen resistentie ontwikkelen en moeilijk te vinden zijn. Oxides gebruikt daarentegen mannelijke muggen die wel zeer goed zijn in het vinden van vrouwelijke muggen om mee te paren. Gezien de muggen in de plaats van pesticiden spuitende mensen het werk doen blijft de populatie zo veel beter onder controle.

Insecticiden doden ook andere insecten en vervuilen het ecosysteem. De ggo-mug bestrijdt enkel de muggensoort die de ziekte verspreidt. De technologie is ook zelflimiterend – zodra men stop ggo-muggen vrij te laten, sterft het steriliserende gen snel uit binnen de wilde populatie. Aedes aegypti is een invasieve muggensoort die verspreidt wordt door menselijke bewoning en zich thuis voelt in dichte steden. De kans dat het inperken van de populatie een negatief effect heeft op het ecosysteem is dus zeer onwaarschijnlijk.


Ggo-mug veel effectiever dan pesticiden


Misschien is het belangrijkste verschil tussen de aanpak van Oxitec en de conventionele methode nog het resultaat: De eerste resultaten met de ggo-mug tonen een indrukwekkende effectiviteit van 90% terwijl insecticiden slechts 20 tot 30% van de populatie doden.

Campaigners voor vouwenrechten uitten bovendien zware kritiek op oproepen om zwangerschappen uit te stellen: "Het is ongelofelijk naïef van een regering om vrouwen te vragen om niet zwanger te worden in een land als Colombia waar meer dan de helft van de zwangerschappen niet gepland zijn en in een regio met veel seksueel geweld" zei Monica Roa, een lid van de Women's Link Worldwide group.

De oplossing met genetisch gemodificeerde muggen respecteert het recht van vrouwen om zwanger te worden zonder angst op geboorteafwijkingen door zika. Het is duidelijk date een effectieve en snelle oplossing zich opdringt. Brazilië heeft een tool ter beschikking die zo een snelle uitweg uit de crisis biedt.

Beoordeel dit item
(1 Stem)
Getagged onder


Alleen abonnees kunnen commentaren posten. Klik hier om in te loggen.
Nog geen abonnement? Klik hier voor meer info.

RSS
LinkeIn
Facebook
Twitter