Aanmelden

BackCover.be

Gepubliceerd in Nieuws

Borstvoeding, kloppend hart van het nieuwe naturalisme

14 april 2015 Door 
The Conflict: How Modern Motherhood Undermines the Status of Women. The Conflict: How Modern Motherhood Undermines the Status of Women.

Triomfalistische krantenkoppen over een vermeende link tussen borstvoeding en intelligentie, gaven de zogenaamde 'borstvoedingsmaffia' onlangs een nieuwe stok om jonge moeders mee te slaan. Wie zijn kind flesvoeding geeft, is een slechte ouder zo luidt inmiddels het verhaal over ouderschap. Maar dit moderne moederschap is sterk beïnvloed door een nieuw naturalistisch denken en dat blijft niet zonder gevolgen.

Info

Eerst het 'borstvoeding-IQ-onderzoek': de meeste critici ervan geven de onderzoekers een pluim voor de goede uitvoering, maar wijzen toch op een aantal beperkingen. Zo schrijft Amy Auteur in dit stuk op BackCover.be dat een heleboel andere factoren een veel grotere impact op het IQ hebben dan borstvoeding.

Adrienne LaFrance van The Atlantic had meer twijfels. "De onderzoekers gingen in 1982 van start met een groep van 5914 pasgeborenen. Met de follow-up 30 jaar later konden ze daarvan nog 3493 intussen volwassen personen bereiken. Dat is net geen 60 %, terwijl over het algemeen wordt aangenomen dat een follow-up om echt goede resultaten op te leveren aan 80 of 90 % moet geraken," schrijft LaFrance. En ze gaat verder: "De factoren die aan de basis loggen van de uitval beïnvloeden vaak sterk de resultaten van het onderzoek. In de context van deze studie is bijvoorbeeld de socio-economische status van belang. De onderzoekers gingen het inkomensniveau en de lengte van de scholing na. Deze factoren kunnen beïnvloeden of een persoon al dan niet beschikbaar is voor het volgonderzoek. In theorie kunnen de kinderen die borstvoeding kregen maar het socio-economisch minder goed doen of een lager IQ hebben net diegenen zijn die verloren gingen voor de studie. Daarbij komt dat de deelnemende moeders hun borstvoedingsgewoonten rapporteerden vanuit hun geheugen. De onderzoekers bevroegen hen immers in 1984, twee jaar na de start van de studie. Dit terugvallen op herinneringen kan een ernstige beperking op de geldigheid van de resultaten betekenen, zo blijkt uit eerder onderzoek waarbij moeders de duur van de borstvoeding zowel onderschatten als overschatten."


Hoe de fles de vijand van de borst werd

Misschien nog interessanter dan de studie zelf is de vraag waarom kranten wereldwijd zo graag uitpakken met een onderzoek dat een hele reeks beperkingen heeft en al bij al magere resultaten kan voorleggen. De Franse feministe Elisabeth Badinter beantwoordt deze vraag in haar bestseller 'The Conflict'. Daarin beschrijft ze hoe de pro-borstvoeding beweging al eerder tevergeefs de link probeerde te leggen tussen borstvoeding en intelligentie. Ze verklaart hoe het komt dat borstvoeding zo'n belangrijke plaats inneemt in het moderne moederschap en verwijst hiervoor  naar de opkomst van wat ze het 'nieuwe naturalisme' noemt.

Ze vreest ook dat deze naturalistische tendenzen de plek van de vrouw in de samenleving ondergraven. De voorbije dertig à veertig jaar vond volgens Badinter immers een grotendeels onopgemerkte omwenteling plaats in de manier waarop we naar het ouderschap kijken.

Deze revolutie was vooral voor vrouwen ingrijpend: "Na de Tweede Wereldoorlog betrad de Westerse cultuur een tijdperk van triomfalisme en werden natuurlijk en sociaal determinisme verworpen. Tegen de jaren 1970 was het moederschap niet langer het alfa en omega van het vrouw zijn en hadden vrouwen eindelijk een heel gamma aan levenskeuzes ter beschikking. Maar sindsdien sloeg de slinger langzaam weer de andere richting uit. Sinds de energiecrisis van 1973 kwam een vergeten ideologie - die van het naturalisme - weer op de voorgrond."

Dit was de tijd van de eerste onheilsberichten over de achteruitgang van de natuur. Opkomende wetenschappelijke disciplines als het ecologisme en de gedragswetenschappen predikten als reactie hierop meer en meer een terugkeer naar de natuur. Het ecologisme draaide de geest van vlak na de Tweede Wereldoorlog om: in de plaats van de natuur te domineren en gebruiken, moest de mens zich onderwerpen aan de wetten van de natuur. "Het werd tijd dat we onze fout inzagen en zowel collectief als individueel de schuld op ons namen" vat Badinter de nieuwe idee samen.

De industrialisering, wetenschap en techniek zaten in het beklaagdenbankje en als eerste werd de chemie veroordeeld. Chemie werd het symbool van alles wat fout was. 'Artificieel' werd de vijand van 'natuurlijk' en zo ging het ook met het moederschap: de fles werd de vijand van de borst. 


De opkomst van het 'goede ecologische moederschap'

Tijdens de economische crisissen in de jaren 1980 en 1990 bleven heel wat vrouwen noodgedwongen weer thuis, maar nog bepalender was volgens Badinter een nieuwe identiteitscrisis. Het nieuwe naturalisme sprak in de eerste plaats vrouwen aan, maar geleidelijk aan geraakte de ideologie ingebed in alle sferen van de industriële wereld.

Voor het moederschap betekende dit dat nieuwe regels gevestigd raakten (met als belangrijkste stelregel: 'kinderen komen eerst') en dat meer en meer gesproken werd over 'het moederlijk instinct'. Opvoedingsspecialisten grepen terug naar argumenten zoals ze eerder gebruikt werden door de Franse naturalistische filosoof en miserabilist Rousseau, maar een ideologie die de biologie verheft tot de bron van alle deugdzaamheid "veroordeelt meteen ook alle mannen en vrouwen die geen kinderen hebben" schrijft Badinter. De feministe is zich ervan bewust is dat de meeste nieuwe moeders zich waarschijnlijk niet zullen herkennen in de radicale kanten van het naturalistische moederschap, maar ze meent wel dat we er allemaal door beïnvloed zijn. De reden daarvoor is dat het naturalisme erin geslaagd is om in de postmoderne maatschappij een soort van consensus te smeden en bezig is een van de dominante ideologieën te worden.

Op dit moment woedt daardoor zoals het borstvoedingsverhaal aantoont een ondergrondse oorlog tussen de naturalisten (een groep die volgens Badinter in de eerste plaats bestaat uit intellectuelen en militante activisten) en vrouwen die vechten voor het behoud van hun verworven rechten en vrijheden. Het is vaak een vuile oorlog. Flesvoeding wordt zo almaar driester bekampt, de attachment theorie (hechtingstheorie) werd een wapen  om op het schuldgevoel van jonge ouders in te werken. Vandaag veroorzaakt zelfs nog maar de afbeelding van een flesje op een postzegel ophef. Moeders staan zo onder druk om hun kind borstvoeding te geven, dat dit zelfs ten koste kan gaan van de gezondheid van het kind.

Volgens Badinter is de natuur een doorslaggevend argument geworden in wetgeving en adviezen aan ouders. Maar met de natuur (of 'natuurlijkheid') als ethische toetssteen wordt kritiek moeilijk en geraken andere overwegingen ondergesneeuwd. "Welke moeder krijgt immers geen steekje schuldgevoel wanneer ze er niet in slaagt de wijsheid van moeder natuur te volgen?" besluit Badinter.

Beoordeel dit item
(3 stemmen)

Laat een reactie achter

RSS
LinkeIn
Facebook
Twitter